woensdag 5 juni 2019

Russia, radicals en refugees. Een potentiële goudmijn


Het Europees Defensie Fonds is een potentiële goudmijn voor het Nederlandse bedrijfsleven, er komt een grote pot met subsidies beschikbaar’. Aan het woord is Barbara Visser, staatsecretaris van Defensie, op de Europadag in Utrecht. Deze informatie- en netwerkbijeenkomst werd georganiseerd door het ministerie van Defensie, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, de stichting Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het doel van de Europadag was om bedrijven te informeren over de ontwikkelingen op Europees gebied en de mogelijkheden om Europese subsidies binnen te halen. 
 
In april stemde het Europees Parlement in met het European Defense Fund. Met dit fonds komt er 13 miljard euro beschikbaar aan subsidies voor de Europese wapenindustrie om onderzoek te doen en wapens te ontwikkelen. De sfeer was dan ook opgetogen en er waren zeker twee keer zoveel bezoekers als op de Europadag in 2017, toen er nog maar 25 miljoen aan Europese subsidies beschikbaar was. De sfeer was gemoedelijk en sprekers spraken elkaar aan bij de voornaam. Zo verwees staatsecretaris Visser van Defensie enkele keren gemoedelijk naar Ron (Nulkes), voorzitter van de lobbykoepel NIDV, waarmee ze in nauw contact stond om samenwerking tussen de industrie en overheid te optimaliseren. De sterke band tussen wapenindustrie, defensie en de Nederlandse politiek was duidelijk zichtbaar op de middag. 
 
De presentator heette iedereen welkom en vertelt tijdens de huishoudelijke mededelingen dat er in de middag een demonstratie gepland staat voor de kazerne. ‘Dat heb je natuurlijk in Nederland. We zullen het voor jullie in de gaten houden.’ Het klinkt wat verlangend naar een aanpak die in autoritaire landen toegepast zou worden, al dan niet met geïmporteerde Europese wapens geproduceerd met behulp van het Europese subsidies. Als de presentator vraagt om te gaan staan als jouw categorie genoemd wordt, blijkt dat een derde van de aanwezigen van een MKB is, een derde van een grootbedrijf en de zaal verder gevuld is met ambtenaren van het ministerie, militairen, vertegenwoordigers van kennisinstituten en lobbyisten van de NIDV. Een blik op de LinkedIn profielen van de aanwezigen verraadt dat velen meerdere verschillende functies hebben gehad als militair, ambtenaar op een ministerie, politicus en in het bedrijfsleven. Een prominent voorbeeld is Hans Hillen, voormalig minister van Defensie en nu actief als lobbyist voor de wapenindustrie bij de NIDV. Daarnaast zijn veel oud-militairen een bedrijf zijn begonnen in consultancy of productie van goederen. Ook opmerkelijk zijn het aantal oud-militairen die functies hebben op het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. 
 
De Europadag wordt geopend met een toespraak van staatssecretaris van Defensie Barbara Visser. Ze komt inhoudelijk niet veel verder dan een vergelijking tussen de goede samenwerking van songfestivalheld #TeamDuncan en de samenwerking tussen de defensie-industrie en de Nederlandse overheid. Ze lijkt vooral aanwezig om de goede relaties tussen het NIDV te benadrukken en te communiceren dat de regering aan de kant staat van het Nederlandse bedrijfsleven in de zoektocht naar subsidies en steun. 
 
http://stopwapenhandel.org/node/2280
De grote lijnen worden geschetst door Tom Middendorp, voormalig commandant der strijdkrachten en aangesteld als speciaal afgevaardigde om de belangen van Nederlandse overheid en bedrijven te behartigen in Brussel. Tom Middendorp stelt dat samenwerking tussen de industrie, kennisinstellingen, ambtenaren en politici noodzakelijk is als ‘we’ aanspraak willen maken op de Europese fondsen. De Europadag is dan ook bedoeld om de producenten, die in Nederland voor een groot deel bestaat uit MKB, het vertrouwen te geven om mee te doen en de netwerken te versterken. Er liggen veel kansen voor de industrie volgens Middendorp; ‘We zien voor het eerst dat Europa gaat investeren in defensie. Landen gaan meer investeren in defensie.’ Tegelijkertijd is het een ingewikkelde markt met ‘versnipperde krijgsmachten’, ‘ondoorzichtig bureaucratisch en stroperig beleid’, ‘waar samengewerkt moet worden met buitenlandse partners.’ Volgens Middendorp zijn grote landen met grote industrieën in het voordeel in het Europese spel. ‘We boksen op tegen de grote industrielanden, Duitsland en Frankrijk, er werd net al genoemd hoe groot die delegaties zijn, zeker als je ook nog hun lobby organisaties daaromheen er bij optelt.’
Uit de speech van Van Middendorp blijkt dat nationale regeringen zich voorlopig nog steeds zullen richten op het stimuleren van hun eigen industrie onder het mom van nationale veiligheid. Het Europees Defensie Fonds wordt gepresenteerd als oplossing voor de versnipperde wapenproductie in Europa. Al worden er mooie vergezichten geschetst, praktisch is samenwerking op de Europadag vooral een manier om een Europese bonussubsidie binnen te halen. Eigen wapenindustrie eerst. Het EDF is simpelweg een extra zak geld, naast de al bestaande nationale onderzoekssubsidies. Binnen het EDF zijn geen Europese afspraken gemaakt over doublures en aankoopbeleid, dit blijft nationaal beleid. Zo kunnen nationale regeringen hun eigen bedrijven blijven bevoordelen in de aanbestedingsprocedures of Amerikaanse wapens blijven kopen. Nationale regeringen zijn bij voorkeur een ‘launching customer’ voor hun eigen industrie zodat ze de basis leggen voor toekomstige export van de wapensystemen. 
 
Zo probeert Nederland bij de aanschaf van nieuwe onderzeeboten de order te gunnen aan het Nederlandse bedrijf Damen, dat al sinds de Tweede Wereld Oorlog geen onderzeeboot meer heeft geproduceerd. Dit leidt tot inefficiënte ontwikkeling en productie, terwijl in dit geval bijvoorbeeld het Duitse Thyssen-Krupp de kennis al in huis heeft. Deze fragmentatie is geen probleem volgens de derde spreker Ben Bekkering, Vice Admiraal en Nederlands vertegenwoordiger bij de NAVO in Brussel. ‘Het produceren van drie verschillende Europese tanks, vliegtuigen en schepen moeten we niet duiden als fragmentatie, maar als diversiteit.’ Mooi gezegd, maar dit klinkt voordeliger voor de Europese wapenindustrie dan voor de Europese belastingbetaler, die meerdere onderzoekssubsidies en aankoopbedragen moet ophoesten. 
 
Er heerst een eensgezinde stemming deze middag. De regering, de ambtenaren, kennisinstellingen en bedrijven willen samen optrekken om zoveel mogelijk Europese fondsen binnen te halen. De wapenindustrie is een abnormale markt, waar nationale overheden de voornaamste afnemers zijn van de wapens. Het is dan ook niet geheel onlogisch dat afnemer en producent met elkaar in contact staan.
De vraag is echter: bepaalt de politiek wel autonoom welke producten er nodig zijn? Vertegenwoordigers van de industrie en defensie hebben grote invloed op het Europees en Nederlands beleid. Ze stellen het ‘(veiligheids)probleem’ vast, presenteren de ‘(militaire) oplossing’ en leveren ten slotte hun (militaire) goederen. Op de Europadag legitimeerde Tom Middendorp de verhoogde defensiebudgetten en onderzoekssubsidies als volgt; ‘we het hoofd moeten bieden aan de dreiging van de drie eRen: Russia, Radicals and Refugees.’
Naar aanleiding van het EDF organiseerde Stop Wapenhandel een discussiemiddag over wapenhandel. Nieuwkomer Ismaël uit Eritrea vertelde hoe verschillende Afrikaanse leiders natuurlijke rijkdommen verhandelden voor wapens, in plaats van te investeren in sociale voorzieningen. Toen Ismaël dienst weigerde en moest vluchten, kwam hij tijdens de levensgevaarlijke tocht naar Europa langs door Europa bewapende grenzen en kampen

Het is ongelofelijk dat wij het toestaan dat vluchtelingen worden geframed als vijanden waar militaire oplossingen voor gevonden moeten worden. Het echte gevaar komt van het vermengen van economische en veiligheidsbelangen en de hechte band tussen de industrie, defensie en politiek. Het besluitvormingsproces dat wordt gedomineerd door private belangen en militaire ‘oplossingen’ blijft produceren. 
 
Oorlog en vluchtelingen als verdienmodel, dit allemaal gefinancierd met Europees belastinggeld. Veel van de aanwezigen op de Europadag, met name midden- en klein bedrijven, verdienen hun geld met het maken van mooie civiele producten. Hopelijk kunnen ze de verleiding van de potenti
ële, maar bloederige, ‘goudmijn’ weerstaan.














woensdag 20 maart 2019

Airbus gaat voor Eurodrone

“De Juncker Commissie levert een ongekende inspanning voor bescherming en verdediging van Europeanen” zo begint een ronkend persbericht van de Europese Commissie. Daarin wordt aangekondigd dat er €525 miljoen beschikbaar is voor de wapenindustrie, waarvan €100 miljoen voor een Eurodrone, een onbemand vliegtuig dat wordt bewapend met raketten. De Eurodrone is een gezamenlijk Duits/Frans/Italiaans project waarbij ook Spanje zich inmiddels heeft aangesloten. Dat Europa zelf grote MALE (Medium Altitute Long Endurance) drones kan bouwen is een grote wens van de Europese Commissie. Het moet bijdragen aan een militair zelfstandig Europa.

Volgens de huidige plannen zal wapenbedrijf Airbus de bouwer van de drone worden. Meer details worden in April verwacht, mogelijk tijdens de Airbus aandeelhoudersvergadering op 10 april in Amsterdam. Airbus doet op dit moment ervaring op met Israëlische Heron TP drones tijdens training in Israël. De Heron TP wordt door verschillende Europese landen gebruikt en Airbus verzorgt het onderhoud voor de Duitse krijgsmacht.

De €525 miljoen zijn een opstapje naar een volledig Europees Defensie Fonds waaruit gezamenlijk Europees wapenonderzoek betaald gaat worden. Daarvoor wil de Europese Commissie €13 miljard reserveren. De beslissing hierover wordt later dit jaar verwacht. Zelfs wie belang hecht aan meer Europese militaire zelfstandigheid moet zich wel afvragen waar de Commissie mee bezig is: Het Europees Defensie Fonds is zo opgezet dat het Europees Parlement geen democratische controlerende rol kan spelen. “Ethische deskundigen” zullen helpen bij de beoordeling van projecten die uit het fonds betaald worden, maar wie die deskundigen zijn wordt niet openbaar gemaakt. En een van de selectiecriteria voor projecten is dat ze een goede exportkans bieden.

De Juncker Commissie spant zich vooral in voor verdediging en bescherming van de Europese wapenindustrie. Democratie, transparantie en wapenbeheersing worden daarvoor opzij geschoven.

Als de Commissie werkelijk een bijdrage wil leveren aan het beschermen van Europeanen kan de EU beter stoppen met het subsidiëren van de fossiele industrie en serieus werk gaan maken van duurzaamheid. Het grootste probleem is niet een tekort aan wapens en de concurrentiepositie van de Europese wapenindustrie. Het grootste probleem van Europa en de rest van de wereld wordt aangekaart door stakende schoolkinderen, terwijl politici en technocraten zitten te slapen.



maandag 25 februari 2019

Wapenexportbeleid Europese Unie onder druk


Op 22 januari tekenden Angela Merkel en Emmanuel Macron het Verdrag van Aken, een gezamenlijk plan voor de Europese Unie. (Aachener Vertrag/Traité d'Aix-la-Chapelle). Artikel 4 van dit Verdrag gaat over interne en externe veiligheid, militaire samenwerking en wapenproductie. Berlijn en Parijs willen nauwer samenwerken en hun wapenexportbeleid op elkaar gaan afstemmen. Een Frans-Duitse Defensie- en Veiligheidsraad moet daarop gaan toezien.
Het s nog niet duidelijk wat voor wapens de landen samen willen maken, maar deskundigen vermoeden dat het zal gaan om nieuwe gevechtsvliegtuigen, drones en standaard gevechtstanks Volgens het Amerikaanse militaire tijdschrift Defense News de “ruggegraad van de Frans-Duitse defensieambities, met een omvang van tientallen miljarden dollars”. Spanje mag meedoen aan de ontwikkeling van vliegtuigen. Maar de baas van Duits/Frans wapenbedrijf Airbus waarschuwt de Britten dat ze in geval van een 'harde Brexit' buiten de boot vallen.
Er lopen al een aantal grote gezamenlijke Europese wapenprojecten, zoals het A400M militair transportvliegtuig, de Tiger aanvalshelikopter, de NH90 transporthelikopter en de Europese observatiedrone (Eurodrone MALE) met omvangrijke uitwisseling van onderdelen, in elk geval tussen Duitsland en Frankrijk. De Britse krant de Guardian schrijft dat de Fransen en Duitsers met het Verdrag van Aken hun neus ophalen naar andere EU-landen. Want de belangen van de Frans-Duitse wapenindustrie zijn niet dezelfde als die van de Europese wapenindustrie als geheel. De kleinere landen zijn bang dat Frankrijk en Duitsland hen plat willen drukken. En als het Verdrag de relatie met Washington en de Amerikaanse wapenindustrie in gevaar brengt gaan andere EU zeker spaken in het wiel steken. De VS zijn na Saoedi-Arabië de belangrijkste klant van Europese wapenindustrie.
De Europese wapenindustrie wordt gesteund voor een sterkere positie ten opzichte van de VS en China, maar om de investeringen terug te verdienen moet ook geëxporteerd worden naar landen buiten Europa. De verschillen tussen Frankrijke en Duitsland zijn hierbij moeilijk over het hoofd te zien, vooral als het gaat om wapenexport naar Saoedi-Arabië. In reactie op de moord op journalist Khashoggi en op de oorlog in Jemen is Duitsland gestopt met het afgeven van exportvergunningen voor wapens naar Saoedi-Arabië. Frankrijk gaat ongestoord door met zijn wapenexporten, een enkele brutale parlementariër ten spijt.
Er is voortdurend strijd om de wapenexportmaatregelen te versoepelen en het is de vraag hoe lang de Duitse positie stand houd. De Britse MP Graham Jones heeft Duistland opgeroepen de export weer te hervatten, al was het maar omdat de aandelen van Britse wapenboer BAE dalen nu wordt gevreesd voor een exportverbod van de (gezamenlijk gebouwde) Tornado-vliegtuigen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Michael Roth zei in het weekblad Der Spiegel: “Frans-Duitse samenwerking geeft de mogelijkheid om Europa onafhankelijker te maken, maar we zullen hier ook bereid moeten zijn tot compromissen." Zijn collega voor Defensie Ursula von der Leyen zei: “Aandringen op een maximale positie leidt niet tot een sterke gezamenlijkheid.”
Een nieuwe testcase dient zich aan bij een potentiele Franse verkoop van de MBDA Meteor air-to-air raket aan Saoedi-Arabië, geschatte waarde US$1 miljard, waarvan belangrijke onderdelen zijn geproduceerd door de Duitse wapenindustrie. Berlin wil naar verluidt de export tegenhouden. Gelukkig staan de Duitsers niet alleen in hun beleid en heeft een aantal kleinere landen, waaronder Nederland, de wapenexport naar Saoedi-Arabië ook stil gelegd. Het is belangrijk nu onze poot stijf te houden, niet alleen voor dit conflict maar voor het hele toekomstig Europees wapenexportbeleid.